Algemene Nieuwsbrief Wereldwinkels Nederland nr 264

Algemene Nieuwsbrief Wereldwinkels Nederland nr. 264

Geiten voor landlozen
JOURE - Tijdens de Romantische Markt op vrijdag 8 augustus zette Wereldwinkel Joure zich in voor een bijzonder goed doel: het geitenproject van Stichting Pema in Nepal. Deze stichting richt zich op het verbeteren van de leefomstandigheden van mensen in Nepal. Een actueel project voorziet dorps-bewoners die eerder in de jungle leefden maar door de overheid zijn verplaatst, van geiten. Deze mensen bezitten geen eigen land om hun dieren te laten grazen en trekken met hun kudde langs wegen en door de jungle op zoek naar voedsel. De impact van dit project is groot. Piet en Wiep, betrokken bij de Stichting Pema en klant van de wereldwinkel, schonken eerder 37 geiten aan een dorp om te starten. Bij een later bezoek waren dat er al 300 geworden. De wereldwinkel noemt dit een inspirerend voorbeeld van duurzame hulp en voelt zich sterk betrokken bij het initiatief. Daarom heeft zij besloten om ten minste 25% van de dagomzet tijdens de Romantische Markt te doneren aan Stichting Pema.

Feest in augustus
VUGHT - Wereldwinkel Vught bestaat 45 jaar en dat wordt gevierd. Zondag 10 augustus verzorgde de winkel een feestelijke high tea voor haar vrijwilligers, gevolgd door de uitreiking van een jubileumdonatie aan een goed doel in een laag-inkomensland. Dit jaar is gekozen voor New Sadle in Nepal, een opvanghuis voor leprapatiënten en andere kwetsbare bewoners. Eerder werden onder andere Amara in Kenia, De Watoto Foundation in Tanzania en Days for Girls in Kenia gesteund. De feestelijkheden beperken zich niet tot één dag. Van 11 tot en met 16 augustus vindt een feestweek plaats met allerlei activiteiten voor jong en oud.

Foto: Wereldwinkel Vught

Wereldwinkel Wateringen zoekt goede doelen
WATERINGEN - Dit jaar bestaat Eerlijk Wereldwinkel Wateringen 35 jaar en dat wordt gevierd met verschillende acties. In augustus en september mogen klanten bij iedere koop een envelop trekken waarmee ze kans maken op een cadeautje. Ook zijn de voorbereidingen in gang voor de jubileumweek van 6 tot en met 11 oktober, een week met speciale acties en de overhandiging van cheques aan enkele regionale goede doelen. Westlandse goede doelen kunnen tot en met eind augustus een aanvraag indienen om in aanmerking te komen voor een gift. De motivatie mag gestuurd worden naar .

Art Nouveau
GROENLO – Wereldwinkel Groenlo doet mee met Open Monumentendag in het weekend van 13 en 14 september. Het unieke Art Nouveau gebouw van de wereldwinkel is dan te bezichtigen
(zie foto).

Foto: Wereldwinkel Groenlo

Het doek valt
ZUIDHORN - Na een bestaan van dertig jaar valt per 1 oktober definitief het doek voor Wereldwinkel Zuidhorn ‘Fair van Ver’. Redenen voor de opheffing zijn ondermeer de financiële positie en het aftreden van meerdere bestuursleden, zo meldt de wereldwinkel op de website. De komende tijd staat in het teken van de opheffingsuitverkoop. Alle artikelen worden verkocht met 30% korting met uitzondering van de foodproducten.

Burgerberaad voor humane behandeling van vluchtelingen
NEDERLAND – Vanaf 12 juni 2026 is het Europese Migratiepact van kracht, waar ook Nederland zich aan moet houden. Vluchtelingenpad roept de Tweede Kamer op een burgerberaad te laten organiseren door een hiervoor gekwalificeerde organisatie over de volgende onderdelen:

• Wat is in het belang van de vluchtelingen en in het belang van de Nederlandse samenleving de beste manier om vluchtelingen op een humane manier op te vangen?
• Wat is er nodig om mensen zo snel mogelijk uitsluitsel te geven over hun asielaanvraag?
• Wat kan Nederland doen om de grondoorzaken van vluchtelingenstromen aan te pakken, waardoor minder mensen genoodzaakt zijn om hun land te verlaten?

Actie: handtekeningen en wandeling naar Den Haag
De petitie tekenen waarin wordt opgeroepen tot het burgerberaad kan via deze link: klik hier. Om aandacht voor het burgerberaad te vragen, is er van 21 tot en met 30 september een wandeling van Ter Apel naar Den Haag waar de petitie aan de commissie Asiel en Migratie van de Tweede Kamer aangeboden wordt. Onderweg worden toevallige en geplande gesprekken gevoerd met betrokken burgers, professionals en ieder die bereid is ervaringen en opvattingen te delen. Belangstellenden worden uitgenodigd een of meerdere etappes mee te lopen. De route en andere praktische zaken zijn te vinden op: https://vluchtelingenpad.nl.
Ook wereldwinkeliers en hun klanten worden opgeroepen de petitie te tekenen en onder de aandacht te brengen en – waar mogelijk – een stuk mee te lopen.

Keniaanse zadenwetten logisch gevolg van eenzijdig voedselzekerheidsframe
KENIA - Nederland moet zijn internationale voortrekkersrol op het gebied van zaden laten gelden en aandringen op internationale richtlijnen rondom bescherming van nieuwe plantenrassen die beter rekening houden met de praktijk en behoeften van kleinschalige boeren. Dat betoogt Nout van der Vaart van Oxfam Novib in een opiniebijdrage van Vice Versa.
Dat Keniaanse boeren hun traditionele zaden niet meer mogen uitruilen en verkopen, zoals vermeld in de rapportage van de NRC van 21 juli, is een voorbeeld van hoe de zadenindustrie onder het mom van voedselzekerheid armere landen zijn wil op probeert te leggen.
De balans tussen het beschermen van de rechten van kwekers (zaadbedrijven) en boeren is volledig doorgeslagen in het voordeel van de zaadbedrijven, wat een ernstige bedreiging vormt voor de lokale (informele) economie en het welzijn van de boerenbevolking. De uitruil van zaden is in veel ontwikkelingslanden juist de basis van de lokale voedselvoorziening en daarmee van het bestaan. Lees het gehele artikel via deze link: klik hier.

COLUMN OVER ONZE WERELD VAN HOOP, STRIJD EN GLORIE

In juli 2025 werd onder leiding van Sara Kinsbergen, hoofddocent ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit, onderzoek gedaan naar de mening van de Nederlandse bevolking over ontwikkelingshulp. Zijn ze voor of tegen bezuinigingen en welke soort hulp heeft hun voorkeur? Maar daarover later meer. Eerst een terugblik.

Ontwikkelingshulp heeft vanaf haar ontstaan in de late jaren ‘50 een Januskop gehad. Het streven naar hulp in sociaaldemocratische en kerkelijke kringen kreeg pas voeten aan de grond nadat de twee werkgeversorganisaties begin jaren ‘60 gepleit hadden voor een fonds ter financiering van de export naar landen met een te geringe koopkracht. Dit fonds moest komen uit de algemene middelen. Zo gezegd zo gedaan en het was dan ook niet toevallig dat een van de eerste ministers van Ontwikkelings-hulp de heer Udink, voorheen voorzitter van de Kamer voor Handelsbevordering was. De bulk van de hulp ging toen naar India en Indonesië.

Ondertussen was door de VN aan Nobelprijswinnaar professor Tinbergen gevraagd onderzoek te doen naar de wijze waarop op afzienbare termijn een einde zou komen aan mondiale armoede. Afzien c.q. terugdraaien van de hoge importtarieven voor landbouw en industrieproducten uit de arme landen was zijn advies en enkele decennia gedogen dat deze landen hun opkomende industrie en landbouw-productie mochten beschermen door importtarieven. In dit gehele proces speelde ontwikkelingshulp geen hoofdrol maar had een stimulerende functie. Rijke landen voelde daar niets voor. In 1968 op de internationale bijeenkomst van rijke en arme landen, de zogeheten UNCTAD (United Nations Conference for Trade and Development) kwamen de arme landen opdagen onder de slogan ‘Trade Not Aid’. Weigering van de rijke landen hier op in te gaan was aanleiding tot ontstaan van de internationale fair trade beweging waaronder de wereldwinkels.

Om de bereidheid van de bevolking in rijke landen om open te staan voor de noden van arme landen te vergroten, wilde de VN ook dat in rijke landen een informatie/bewustwordingsfonds zou worden ingesteld. Dit werd in Nederland de NCO (Nationale Commissie voor Ontwikkelingsstrategie). De commissie bestond uit vertegenwoordigers van alle geledingen van de maatschappij: werkgevers, vakbonden, kerken, onderwijsorganisaties, jongeren, vrouwen en traditionele ontwikkelingsorganisaties. Het geheel onder voorzitterschap van prins Claus. Groot was de verontwaardiging van rechts Nederland, met name de Telegraaf, toen deze NCO een subsidie gaf aan het Angolacomité ter financiering van haar boycotactie van koffie uit Angola. Links doet dit, zo schreef deze krant, om het koningshuis te onder-mijnen. Minister Udink nam zich voor de NCO na de afgesproken termijn op te heffen, maar nog voor die tijd werd het hele kabinet naar huis gestuurd en kregen we een nieuwe minister voor O.S., Jan Pronk.

Jan Pronk, minister namens de PvdA, had zich voor die tijd al als Kamerlid, als voorzitter van het Chilicomité en als lid van een kerkelijke hulporganisatie, ingezet voor de bestrijding van mondiale armoede. Hij muntte het begrip ‘concentratielanden’, d.w.z. landen waarvan de regering garandeert dat hulp ten goede komt aan de armste lagen. ‘Linkse hobby’s’ noemde de VVD dat streven. Pronk ging echter door, voegde als concentratieland Cuba, Jamaica en Zambia toe maar kon ook niet verhinderen dat onder druk van het bedrijfsleven Indonesië als grootste hulpontvanger aanbleef. De opvolger van Pronk, De Koning (CDA, 1977 -1981) bleef de politieke lijn van Pronk in grote lijnen nog volgen, maar daarna ontstonden er een reeks centrum/rechtse regeringen voor wie de belangen van het bedrijfsleven zwaarder wogen dan de armoede in ontwikkelingslanden. Een eerste poging tot een keerpunt was minister Eegje Schoo (VVD 1982-86) die stelde dat O.S. OOK het belang moest dienen van het Nederlandse bedrijfsleven. Zij was ook degene die de NCO meer onder controle wilde hebben of op zijn minst financieel sterk wilde inkrimpen. De NCO deels afschaffen of onder haar controle brengen dat lukte haar, gezien het politieke klimaat van het CDA, destijds niet. Mede omdat ook veel kerkelijke projecten gesteund werden.

Na Schoo werd de invloed van populistische partijen steeds groter. Onder populistisch bewind werden forse bezuinigingen doorgezet, werd de NCO (inmiddels NCDO geheten) opgeheven eind 2016 en de huidige minister zegt niet meer dat de (overgebleven) hulp OOK gebruikt kan worden ter begunstigen van het bedrijfsleven maar dat deze hulp VOORNAMELIJK gebruikt gaat worden voor het bedrijfsleven.

Daar zitten we nu en hoe nu verder? Daar kan het onderzoek van Sara Kinsbergen antwoord op geven.

----- Hoe nu verder?? Geeft het onderzoek antwoord? ------

Na het opheffen van de NCO wordt ook vanaf 2016 het jaarlijks onderzoek naar de mening van Nederlanders opgeheven. Kinsbergen pakt dat in juli 2025 weer op, deze keer gefinancierd door Wilde Ganzen. Men gebruikt bij dit onderzoek vergelijkbare criteria als bij het onderzoek van 2016. Men heeft 4500 vragenlijsten uitgezet. Daarvan reageerden 2564 mensen. Dat is 57 % en dat is volgens onderzoekers een werkzaam percentage. Resultaten zoals gebruikelijk zijn gewogen naar geslacht, leeftijd, opleiding, regio en migratieachtergrond.

Dit zijn de bevindingen:

Vergeleken met 2016 is het inzicht van mondiaal burgerschap gekoppeld aan wederzijdse afhankelijk-heid en gelijkwaardigheid sterk toegenomen. Dit persoonlijke gevoel leidt echter niet direct tot gedeelde verantwoordelijkheid. Er is een kloof tussen theoretisch inzicht en praktisch handelen. De kloof is duidelijk minder bij vrouwen en hoger opgeleiden. Dat intensievere inzicht is dan weer vooral gericht op lokale projecten o.a. via vrijwilligerswerk. Betrokkenheid bij internationale thema’s is beperkt.

De kennis over wat er precies gebeurt met ontwikkelingshulp is redelijk. 60% weet precies hoe het zit. Ongeveer 40% van de ondervraagden is sterk tegen bezuinigingen, ongeveer eenzelfde percentage steunt bezuinigingen. Zeker 25% van de ondervraagden zou wel 11 euro per maand willen betalen als compensatie voor de bezuinigingen en voor hoger opgeleiden geldt dit voor 39% .
Hulp voor crisisverschijnselen in Europa krijgt meer steun dan hulp in crisissituaties in Afrika. Motieven voor ondersteuning en hulp zijn deels moreel, deels politiek-strategisch, hulp zou namelijk migratie tegen houden. Gevoel en inzicht in mondiale medeverantwoordelijkheid komt bij diegenen die hier voor kiezen tot uiting in: 1% demonstreren, 5% handtekening zetten, 40% duurzaam consumeren, 50% vrijwilligerswerk en 90% bij het stemmen op partijen die duurzaamheid en mondiale rechtvaardigheid bepleiten. (Natuurlijk overlappen deze cijfers deels elkaar).

Van het vrijwilligerswerk gaat het grootste percentage overigens naar sport, recreatie en welzijnswerk. Vrijwilligerswerk op internationaal niveau blijft stabiel op 2% terwijl milieu en klimaat stijgen van 2% naar 6%. Gelddonaties geven tenslotte is gezakt van 49% van de ondervraagden naar 36%.

Dan zijn er naast de vragen over O.S. nog een paar algemene vragen over het verschil tussen onze leefwijze en die van de bevolking van de armere landen. Zo vindt 35% van de ondervraagden dat wij rijker zijn omdat we het beter aanpakken. Eenzelfde percentage vindt onze cultuur beter. Dat was ook zo in 2016. Dat armoede ook veroorzaakt wordt omdat de kleding die wij importeren tegen uiterst lage lonen aldaar geproduceerd wordt, vond in 2016 67% en dat percentage is gestegen naar 91%. Dat tropische bossen beschermd moeten worden, steeg van 64% naar 81%. Dat de ijskap smelt heeft volgens de ondervraagden geen negatief effect op Nederland. Bij andere vragen op het gebied van milieu, klimaat en toename van de kloof tussen rijk en arm valt volgens de ondervraagden het negatieve effect soms mee en soms tegen maar echte dramatische verschillen zie je bij de antwoorden op de vragen hier boven.

----- Welke indrukken doe ik hierbij op??-----

Ik zie een lichte, soms gematigde vooruitgang in de bewustwording over een aantal problemen, met name op het gebied van klimaat en de kloof arm-rijk. Triest dat dit niet direct leidt tot concrete structurele overheidsmaatregelen. Men spreekt op nationaal en internationaal niveau zijn zorgen uit en ontwerpt plannen die op termijn moeten worden uitgevoerd. Het zijn vooral de allerrijkste landen, zie de VS, die weliswaar toekomstplannen onderschrijven maar in de praktijk keer op keer een afwachtende en/of een uitstellende houding aannemen.

Niet westerse grote landen als China en India hanteren voor hun binnenland redelijke milieuwetten maar voor hun exportproducten vindt men, niet ten onrechte, dat het vooral de westerse landen zijn die verantwoordelijk zijn voor de huidige en toekomstige klimaatcrisis en dat zij daar ook als eerste het maximale aan moeten doen. Positief is wel dat overheden van zowel rijke als arme landen en managers van rijke multinationals steeds meer overtuigd raken dat het negeren van het klimaatprobleem en de toenemende arm-rijk kloof uiteindelijk destructief zal uitwerken voor rijk en arm. Men worstelt tussen belangenbehartiging op korte termijn: veel winst zodat je de aandeelhouders tevreden kan stellen en de concurrent kan verslaan, en de belangenbehartiging op lange termijn: een gezond klimaat die intensivering van productie aankan en een versmalling van de arm-rijk kloof zodat er geen sociale onrust ontstaat. De tijd zal leren of men deze lessen serieus neemt.

Kijkt men naar andere maatschappelijke verschuivingen die onder invloed van populistisch en van neoliberaal rechts tot stand zijn gekomen de laatste 4 tot 6 jaar, dan valt het nogal mee. Veel veranderingen staan voorlopig nog op papier en zijn vooral een aantrekkelijk symbool voor de verongelijkte extremistische en rechts-radicale kiezer. De partijen die deze kiezers vertegenwoordigen hebben zeker een aantal doelen bereikt maar het zijn zeker geen alarmerende en/of onomkeerbare maatschappelijke veranderingen. Hetzelfde geldt voor links. Linkse partijen zijn wel aangeslagen maar, zoals men dat in militaire termen wel zegt : ‘ze hebben wel een slag verloren, maar niet de oorlog’.

Als je denkt aan een slag verloren, maar niet de oorlog kan je ook denken in voetbaltermen. Radicaal rechts staat met 1-0 of 2-0 voor maar het is rust en na de rust kan er nog van alles gebeuren. Maar wat dan? Zowel rechts als links kijkt schichtig om zich heen. Hoe nu verder? Wat is een toekomst-perspectief? De geschiedenis toont aan dat er voor extreem en radicaal rechts geen reële toekomst is. Door alleen maar een welgestelde elite het recht van de sterkste te gunnen en daarop te drijven raakt men steeds meer in een isolement.

Je ziet nu al dat de ‘greatwens’ van Trump steeds kleiner wordt. Hij dacht Poetin en Zhelensky en de NATO aan een touwtje te hebben maar die gaan, nadat ze beleefd geluisterd hebben, gewoon hun eigen gang. (Op zich zou het trouwens mooi geweest zijn als hij vrede had kunnen stichten maar, zo blijkt wel, zijn macht is beperkt). Hetzelfde geldt voor zijn binnenlandse politiek. Natuurlijk vindt het welgestelde deel van zijn republikeinse achterban het prachtig dat hun belasting verlaagd wordt. Veel minder enthousiast zijn ze over het feit dat Trump belastend materiaal in het zedenschaal van zijn overleden vriend Epstein tegenhoudt. Na afloop van zijn handelsbesprekingen met de EU, waar hij ook maar een halve overwinning had behaald, wilde Trump op een persconferentie een overwinningspeech houden, maar het eerste wat een journalist hem vroeg was waarom hij informatie over Epstein niet wilde overdragen. Dat Trump die journalist, zoals gewoonlijk, afsnauwde, laat onverlet dat steeds meer Amerikanen geloven dat Trump zelf zich ook schuldig heeft gemaakt aan zedeloze handelingen. Voor veel brave republikeinen, zeker voor die fundamentalistische, evangelische christenen die massaal op hem gestemd hebben, is dat toch een brug te ver. Nu al zijn er tientallen senatoren die zich van hem distantiëren, bang als ze zijn dat hun kiezers zich tot een andere kandidaat wenden. Ook veel universiteiten keren zich van hem af. Trump poneert nog steeds zijn ‘greatness’, maar die ‘greatness’ wordt wel steeds kleiner.

Goed, dat was de VS. Nu terug naar eigen land. Lang kon men, onder invloed van extreem en radicaal rechts, maatregelen tegen Israel tegenhouden. Maar zie, een eenvoudige motie van de SP maakte dat een krappe meerderheid van het parlement een discussie over mogelijke maatregelen op zeer korte termijn wil toestaan. Geen voorkeur bij woningaanwijzing voor statushouders: hoera, een rechtse overwinning. Oké, eigen volk eerst, maar de tienduizenden jongeren die al jaren op een huis wachten schieten daar weinig mee op.

Goed, radicaal rechts behaalt dus schijnoverwinningen, symboolacties die hun achterban tevreden stelt, ik moet zeggen tot mijn verwondering. Maar hoe stelt links zich op of beter gezegd de centrum linksachtige partijen en dan bedoel ik de sociaaldemocratische PvdA en de christendemocratische CDA . Beide stonden aan de wieg van onze verzorgingsstaat en beide hebben die wieg omver geschopt en zijn met de neoliberale VVD de zogeheten derde weg opgegaan. Die derde weg zou een compromis zijn, een samengaan tussen socialisme en kapitalisme. Het CDA kroop, ondanks haar gemeenschapszinnig karakter, altijd al tegen het kapitalistische VVD aan. Het compromis zoekende PvdA werd gaande op de derde weg in feite opgeslokt door het neoliberale VVD. Marc Rutte kon tevreden zijn. “Wie een visie heeft”, zei hij al glimlachend, “moet naar de oogarts”. Zowel PvdA als CDA zijn ongeloofwaardig geworden en dat hebben de kiezers hen laten weten.

Hoe nu verder of beter gezegd, hoe worden ze weer geloofwaardig?

Niet door alleen maar het tegenovergestelde van de VVD te doen. (VVD: hoge huren, lage belasting, lage lonen en uitkeringen; en PvdA: lage huren, hoge belasting voor rijken, hoge lonen en uitkeringen). Natuurlijk zullen een aantal kiezers daarop vallen terwijl een ander aantal zich zal ergeren aan al die staatsbemoeienis. Een massale verkiezingswinst zal je op die manier niet halen. Wat nodig is, is een maatschappelijk toekomstperspectief waarbij mensen weer trots kunnen zijn op een partij of partijen die garant staan voor een menswaardig en duurzaam verantwoord leven, niet allen voor henzelf, maar voor al diegenen die op deze planeet moeten, kunnen en willen leven. Dat vergt enig denkwerk en daar kunnen verschillende modellen uit voortkomen. Centraal staat echter de wens te komen tot een menswaardige samenleving.

Hans Beerends  

--------------- // ----------------